Paklijst Zwitserland

Wat neem je mee naar Zwitserland? Reken op 15 graden verschil op één dag

Een Zwitserse wandeldag begint vaak in het dal op 800 meter en eindigt op een pas van 2.500 meter of hoger. Daartussen zit routinematig 15 tot 20 graden verschil, op dezelfde dag. Je vertrekt in een korte broek bij 18 graden en staat boven in de wind bij 3 graden. Geen uitschieter, maar het normale patroon.

Werk daarom met vier dunne lagen in plaats van twee dikke: een ademende basislaag van merinowol, een fleece van ongeveer 200 gram, een waterdichte buitenlaag met getapete naden en een licht donsjack voor de pauzes. Laat katoen thuis, want dat zuigt zich vol en koelt je af zodra je stilstaat. Merinowol ruikt na een paar dagen nog fris, wat op een meerdaagse tocht scheelt in bagage. Meer daarover in de paklijst voor een wandelvakantie.

Boven de 2.000 meter zijn middagonweersbuien van juni tot september eerder regel dan uitzondering. Vertrek vroeg en plan je terugweg ruim voor de middag, ook als de ochtend strakblauw is. Neem een zonnebril van categorie 3 of 4 mee, want sneeuw en gletsjers kaatsen het felle licht op hoogte terug.

Wandelschoenen, sokken en de rugzak die je de hele dag draagt

Op Zwitsers terrein kies je stevige bergschoenen met enkelsteun boven lichte lage schoenen. Los steenpuin, natte rots en afdalingen van 800 tot 1.200 hoogtemeters vragen om steun. Juist bergaf gaan de meeste enkels om, als je benen moe worden.

Nieuwe schoenen loop je thuis in met drie tot vier volledige dagwandelingen. Dus geen rondje van een uur, maar echte dagen met een gevulde rugzak. Blaren op dag één bepalen de rest van je week.

• Merino wandelsokken, drie tot vier paar op een meerdaagse tocht
• Een rugzak van 20 tot 25 liter voor dagtochten, 30 tot 35 liter als je in hutten slaapt
• Een heupband die het gewicht echt op je heupen zet, plus een regenhoes
• Een blarenset apart: hydrocolloïdpleisters, tape en ontsmettingsdoekjes
• Een compact EHBO-setje van 150 tot 200 gram
• Wandelstokken, die je knieën sparen op de lange Zwitserse afdalingen

Lees de wegwijzers: geel, wit-rood-wit en wit-blauw-wit

Zwitserland markeert paden in drie categorieën, en die markering bepaalt wat je inpakt. Geel betekent wandelweg: goed begaanbaar, meestal zonder valgevaar, vaak prima te doen op stevige lage schoenen.

Wit-rood-wit is een bergwandelweg met flinke hoogteverschillen en steile stukken, waar een misstap gevolgen heeft. Daar horen bergschoenen bij, geen last van hoogtevrees en je volledige uitrusting in lagen. Wit-blauw-wit is een alpine route: deels padloos, soms over sneeuw of gletsjer, en op plekken heb je je handen nodig. Dat is een andere sport.

Routebeschrijvingen vermelden vaak de SAC-schaal van T1 tot T6. Bekijk die voor vertrek, want hij zegt meer over wat je nodig hebt dan het aantal kilometers. En let op de wegwijzers: die geven de looptijd, niet de afstand. Reken bergop met 300 tot 400 hoogtemeters per uur.

Noodgevallen in de bergen: bel 1414, niet 112

Rega is de Zwitserse luchtreddingsdienst, met een eigen alarmnummer: 1414. Zet dat in je telefoon voordat je vertrekt. Nog beter is de gratis Rega-app, want die stuurt je exacte locatie automatisch mee, ook als je zelf niet weet waar je staat. Installeer hem thuis, niet op de parkeerplaats bij het startpunt.

Een reddingsvlucht loopt al snel in de duizenden euro's. Ga voor vertrek na of je reisverzekering bergsport en helikopterberging dekt, want standaard is dat lang niet altijd. Ook wie niet in Zwitserland woont kan donateur van Rega worden; de kosten van een redding worden dan doorgaans kwijtgescholden.

Bereik is in diepe dalen wisselend. Deel je route en verwachte terugkomsttijd met iemand thuis of bij je accommodatie. Neem een powerbank mee en stop ook op een korte dagtocht een hoofdlamp van 150 lumen in je rugzak. Een omweg of een verzwikte enkel maakt van drie uur zomaar zes.

Slaap je in een berghut? Dan pak je anders in

Een lakenzak, ook wel hutslaapzak, is in vrijwel alle SAC-hutten verplicht en wordt niet geleverd. Een zijden exemplaar weegt 100 tot 140 gram. Dekens en kussens zijn er wel, dus een echte slaapzak is puur extra gewicht.

Veel hutten nemen alleen contant geld aan, en op 2.500 meter staat geen pinautomaat. Reken op ongeveer 80 tot 100 frank per persoon per nacht met halfpension. Reserveren is echt nodig en gaat vaak met een aanbetaling. Kom je niet opdagen, dan brengen hutten dat tegenwoordig in rekening.

Oordoppen zijn in een slaapzaal geen luxe. Hutpantoffels staan klaar bij de deur, buitenschoenen gaan altijd uit. Let ook op het seizoen: in juni zijn sommige hutten nog dicht en boven de 2.500 meter sluit een groot deel halverwege oktober. De paklijst voor een huttentocht gaat dieper in op meerdere nachten op hoogte, en voor Tirol of de Dolomieten sluiten de paklijst voor Oostenrijk en de paklijst voor Italië daarop aan.

Met de auto: e-vignet, autovrije dorpen en wat je aan de grens mag meenemen

Het digitale vignet, gekoppeld aan je kenteken, is inmiddels de standaard; de sticker op de voorruit blijft daarnaast geldig. Regel het voordat je de grens over gaat, want zonder vignet is de boete 200 frank. Met een caravan of aanhanger heb je er twee nodig. De paklijst voor een autovakantie doet de rest van je boorddocumenten.

Zermatt, Wengen, Mürren, Saas-Fee en Braunwald zijn autovrij. Je parkeert verplicht in het dal en gaat met de trein of kabelbaan verder. Pak dus in handzame koffers of rugzakken die je zelf de bergbaan in tilt.

Zwitserland hoort niet bij de EU, dus gelden er douanelimieten. Per persoon mag je 1 kilo vlees en zuivel invoeren, en sinds 1 januari 2025 ligt de waardevrije grens op 150 frank in plaats van 300. Boven de vleeslimiet betaal je een toeslag per kilo. Boodschappen meenemen scheelt geld in een duur land, maar blijf binnen die grenzen.

In de winter zijn winterbanden niet wettelijk verplicht, maar je bent wel aansprakelijk als je met zomerbanden het verkeer blokkeert. Sneeuwkettingen zijn verplicht waar het bord ze voorschrijft, en de rest van je skibagage staat in de paklijst voor wintersport.

Met de trein en de bergbanen: welke pas loont voor jouw reis

De Swiss Travel Pass dekt trein, bus en boot en geeft korting op veel bergbanen. Maar de duurste toppen, zoals het Jungfraujoch, zitten er niet gratis bij: daar krijg je alleen korting op het laatste stuk. Heb je een vaste basis en maak je maar een paar grote uitstapjes, dan is de halveprijskaart vaak voordeliger. Voor onderweg helpt de paklijst voor een treinreis.

Kijk daarnaast naar de Saver Day Pass, een dagkaart die je vooraf boekt en die flink onder het normale tarief ligt. Regionale passen, bijvoorbeeld voor het Berner Oberland, dekken soms juist de bergbanen die je echt gebruikt. Zet die banen sowieso als aparte kostenpost in je budget, want per uitstapje gaat het al gauw om een fors bedrag.

Onderschat tot slot de hoogte niet. Een kabelbaan brengt je in twintig minuten van 1.000 naar ruim 3.000 meter, zonder enige gewenning. Drink goed en doe het boven rustig aan. Met kinderen onder de twee jaar sla je sterk stijgende banen liever over, en hangerigheid, slecht eten en slecht slapen zijn bij jonge kinderen de eerste signalen. Meer daarover in de paklijst voor kinderen en gezin.